Groenten zijn een vast onderdeel van een gezond eetpatroon, maar toch weten veel mensen weinig over waar ze vandaan komen en wanneer ze op hun best zijn. Een tomaat in december smaakt anders dan een tomaat in augustus. Dat heeft alles te maken met het seizoen, de teeltmethode en de afstand die het product heeft afgelegd. Wie weet wat er wanneer groeit, eet lekkerder, goedkoper en ook nog eens duurzamer.
Seizoensgroenten: wat het inhoudt en waarom het ertoe doet
Seizoensgroenten zijn groentesoorten die op een bepaald moment van het jaar in de volle grond, in een plastic tunnel of in een onverwarmde kas worden geoogst. Ze worden niet kunstmatig verwarmd of belicht om ze eerder of later te laten groeien dan normaal. In Nederland zijn er de hele zomer volop seizoensgroenten beschikbaar, maar ook in de herfst en winter groeien er volop groenten buiten. Denk aan boerenkool, spruitjes en pastinaak. Wie zijn groentekeuze afstemt op het seizoen, koopt producten die vers zijn geoogst en daardoor meer smaak hebben. Ze hoeven ook minder lang te worden bewaard of vervoerd, wat de voedingswaarde ten goede komt.
Welke groenten groeien wanneer in Nederland
In de lente beginnen de eerste jonge groenten te verschijnen. Radijsjes, spinazie, sla en asperges zijn typische voorjaarsproducten. Zodra de zomer aanbreekt, breidt het aanbod zich flink uit. Courgette, sperziebonen, komkommer, paprika en veldsla zijn dan verkrijgbaar. De herfst brengt stevigere soorten mee zoals pompoen, rode biet, venkel en verschillende koolsoorten. In de wintermaanden groeien er minder soorten, maar boerenkool, prei, knolselderij en witlof zijn dan op hun best. Een seizoenskalender, zoals die van het Voedingscentrum of Velt, geeft per maand een duidelijk overzicht van wat er lokaal beschikbaar is.
Voedingswaarde en smaak bij vers geoogste groenten
Verse groenten die kort geleden zijn geoogst, bevatten meer vitamines en mineralen dan producten die lang hebben gelegen of ver hebben gereisd. Vitamine C is bijvoorbeeld een stof die snel afbreekt zodra een groente is geplukt. Hoe langer een product onderweg is, hoe minder van deze voedingsstoffen er overblijven. Dat maakt lokale en seizoensgebonden teelt zo waardevol. Naast voedingswaarde speelt ook smaak een grote rol. Een courgette die pas van het veld komt, heeft een vollere en intensere smaak dan een exemplaar dat al een week in een distributiecentrum heeft gelegen. Wie zelf groenten kweekt of ze koopt bij een lokale boer of boerenmarkt, merkt dit verschil al snel.
Duurzaamheid en de keuze voor lokaal geteelde producten
Groenten die van ver komen, hebben een grotere milieubelasting dan producten die dicht bij huis zijn geteeld. Transport per vliegtuig of vrachtwagen stoot veel CO2 uit. Tegelijk is ook de manier van telen bepalend. Groenten die groeien in verwarmde kassen verbruiken meer energie dan groenten die in de volle grond of in een onverwarmde tunnel worden geteeld. Door te kiezen voor groentesoorten die op dat moment van het jaar in de regio beschikbaar zijn, draag je bij aan een lagere uitstoot. Supermarkten en biologische winkels geven steeds vaker aan waar een product vandaan komt en hoe het is geteeld, zodat je als consument een bewuste afweging kunt maken.
Veelgestelde vragen over groenten
Hoe weet ik of een groente seizoensgebonden is in Nederland?
Je kunt een seizoenskalender raadplegen om te zien welke groentesoorten op een bepaald moment van het jaar lokaal worden geoogst. Het Voedingscentrum en organisaties zoals Velt bieden overzichten per maand aan. Als een groentesoort in die kalender staat voor de huidige maand, is het een seizoensproduct dat in Nederland is geteeld zonder extra verwarming of kunstlicht.
Zijn diepvriesgroenten even gezond als verse groenten?
Diepvriesgroenten worden vlak na de oogst ingevroren, waardoor veel vitamines en mineralen behouden blijven. In sommige gevallen bevatten ze zelfs meer voedingsstoffen dan verse groenten die al een tijdje in de winkel hebben gelegen. Ze zijn dan ook een goed alternatief als verse seizoensgroenten niet beschikbaar zijn.
Hoeveel groenten zou je per dag moeten eten?
Het advies van het Voedingscentrum is om dagelijks minimaal 250 gram groenten te eten. Dat staat gelijk aan een flinke portie bij de warme maaltijd en eventueel wat rauwkost tussendoor. Dit advies geldt voor volwassenen. Voor kinderen is de aanbevolen hoeveelheid lager en afhankelijk van leeftijd en gewicht.
Wat is het verschil tussen biologische en gangbare groenten?
Biologische groenten worden geteeld zonder synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Bij gangbare teelt worden deze middelen wel gebruikt, binnen de wettelijke grenzen. Biologische producten zijn vaak iets duurder, maar de teelt heeft minder impact op de bodem en het omringende ecosysteem. Beide soorten zijn veilig om te eten.