De herfst is het seizoen van vallende bladeren, knusse avonden en een natuur die langzaam tot rust komt. Vanaf september verandert alles: de lucht wordt frisser, de dagen worden korter en bomen kleuren van groen naar goud, oranje en rood. Het is een seizoen dat veel mensen raakt, ook al betekent het dat de zomer voorbij is. Juist in deze periode van het jaar valt er veel te beleven en te ontdekken, zowel buiten als binnen.
Waarom bladeren van kleur veranderen in de herfst
Bladeren worden in de herfst geel, oranje en rood omdat bomen zich voorbereiden op de winter. Ze stoppen met het aanmaken van chlorofyl, de groene stof die bladeren normaal hun kleur geeft. Zonder chlorofyl worden andere kleurstoffen in het blad zichtbaar, zoals gele en oranje pigmenten die er al die tijd al in zaten. Rode tinten worden juist in de herfst aangemaakt als reactie op zonlicht en suikers in het blad. Hoe helderder en droger het herfstseizoen is, hoe feller de kleuren worden. Na de kleurpracht laten bomen hun bladeren los om energie te besparen. Zo gaan ze zuinig de winter in.
Herfst in de tuin: laat meer staan dan je denkt
Veel tuinliefhebbers gaan in de herfst aan de slag om alles netjes op te ruimen, maar dat is niet altijd de beste keuze. Uitgebloeide planten en dode stengels bieden schuilplaatsen voor insecten, egels en andere kleine dieren die de winter moeten doorstaan. Een bladerhoop in de hoek van de tuin is een perfecte winterslaapplaats voor een egel. Ook een stapel takken of stenen biedt nuttige beschutting. Wat wél slim is om te doen: plant bloembolletjes zoals krokussen en sneeuwklokjes die in het voorjaar voor een mooie bloei zorgen. En als je een gazon hebt, is de herfst een goed moment om het te luchten en eventueel bij te zaaien. Zo staat het er volgend jaar weer fris bij.
Herfstactiviteiten voor buiten en binnen
Het herfstseizoen biedt volop kansen om van de buitenlucht te genieten voordat de kou echt intreedt. Een wandeling door het bos is in deze periode extra bijzonder: de grond bedekt met gevallen bladeren, de geur van vochtige aarde en de herfstkleuren in de bomen maken het tot een rustgevende ervaring. Kinderen vinden het leuk om kastanjes en eikeltjes te verzamelen of knutselen ermee thuis. Binnen is de herfst het seizoen van warm eten zoals soep en stamppot, en gezellige avonden met een boek of bordspel. Veel mensen ervaren de overgang naar de herfst ook als een goed moment om het huis anders in te richten, met warme kleuren en zachte stoffen.
Dieren in de herfst: eten verzamelen en winterslaap voorbereiden
Voor veel dieren is de herfst een drukke tijd. Eekhoorns verstopt eikels en noten om later op terug te vallen, al vergeten ze een deel daarvan en groeien die uit tot nieuwe boompjes. Egels eten zo veel mogelijk om genoeg vetreserves op te bouwen voor hun winterslaap. Vogels die in de winter blijven, zoals merels en mezen, profiteren van bessen en zaden in tuinen en parken. Andere vogels, zoals de zwaluw, trekken al vroeg in het seizoen naar warmere streken. Het is dan ook een goed moment om een vogelvoederhuisje op te hangen of bessenstruiken te planten in de tuin. Zo help je de dieren in je omgeving op een eenvoudige manier door de koude maanden heen.
Veelgestelde vragen over herfst
Wanneer begint de herfst officieel?
De herfst begint officieel op 22 of 23 september, de dag van de herfstevening. Op die dag zijn dag en nacht even lang. Meteorologisch gezien beginnen de herfstmaanden al op 1 september: september, oktober en november worden dan als herfstmaanden gezien.
Waarom worden sommige mensen somber in de herfst?
Sommige mensen voelen zich in de herfst minder energiek of somber. Dit heeft te maken met de afname van daglicht. Minder licht beïnvloedt de aanmaak van serotonine in de hersenen, een stof die invloed heeft op je stemming. Buiten bewegen en zo veel mogelijk daglicht opdoen helpt om dit gevoel te verminderen.
Welke bomen hebben de mooiste herfstkleuren in Nederland?
In Nederland staan bomen bekend om hun prachtige herfstkleuren. De zoete kers kleurt diep rood, de eik wordt bronskleurig en de beuk toont warme oranje en bruine tinten. Ook de Japanse esdoorn en de Amerikaanse eik zorgen voor felle rode en oranje kleuren. De beste plekken om dit te zien zijn bossen in de Veluwe, het Nationale Park De Hoge Veluwe en landgoederen in Gelderland en Utrecht.
Wat kun je in de herfst eten uit de natuur?
In de herfst zijn er veel eetbare dingen te vinden in de natuur, zoals wilde paddenstoelen, bramen en hazelnoten. Let wel op: niet alle paddenstoelen zijn eetbaar en sommige zijn giftig. Pluk alleen wat je herkent of doe dit samen met iemand die er verstand van heeft. Bramen langs het pad en hazelnoten in het struikgewas zijn een stuk makkelijker te herkennen en veilig om te eten.