Tomaten zaaien doe je het beste van begin maart tot en met april, binnen op een warme, lichte plek. Begin je vroeg in maart en is het in huis niet erg licht? Gebruik dan een groeilamp, want tomatenplantjes hebben veel licht nodig om stevig op te groeien. Zaai je te laat, dan loop je het risico dat de planten pas laat vruchten geven voordat het najaar invalt.
Wanneer tomaten zaaien?
De beste periode om te starten is begin maart. Dan hebben de zaailingen genoeg tijd om groot en sterk te worden voordat ze in mei of juni naar buiten kunnen. Zaai je al in februari, dan groeien de planten bij weinig daglicht snel lang en dun uit, wat je wilt vermijden. Te dunne, slappe planten (ook wel “geil” groeiende planten) beginnen zwak aan het tuinseizoen. Wacht je tot mei met zaaien, dan mis je een deel van het groeiseizoen en krijg je minder oogst.
Een handige vuistregel: reken vanuit je laatste vorstdatum terug. In veel delen van Nederland is dat rond half mei. Tomaten hebben minimaal zes tot acht weken nodig tussen zaai en het moment dat ze buiten kunnen staan. Begin je op 1 maart, dan zijn ze eind april stevig genoeg om te verspenen en af te harden.
Wat heb je nodig om tomaten te zaaien?
Je hebt niet veel nodig om te beginnen. Wel is het slim om de juiste materialen bij de hand te hebben, zodat de zaailingen een goede start krijgen:
- Zaad van het tomatenras naar keuze (vleestomaat, kerstomaat, gewone ronde tomaat)
- Kleine zaaikistjes of kleine potjes (doorsnede van ongeveer 7 tot 9 cm werkt goed)
- Zaai- of stekgrond (luchtig en arm aan voedingsstoffen)
- Een warme plek van minimaal 18 tot 22 graden Celsius
- Een groeilamp, als je weinig daglicht hebt
Gebruik geen gewone potgrond voor het zaaien. Die is te rijk en te zwaar voor kleine zaailingen. Zaaigrond is losser en houdt vocht vast zonder te verslempen.
Stap voor stap tomaten zaaien
Vul het zaaikistje of potje met vochtige zaaigrond en druk het lichtjes aan. Maak een klein gaatje van ongeveer een halve centimeter diep en leg daar één of twee zaden in. Dek het gaatje af met wat grond en druk zacht aan. Zet de potjes op een warme plek, bij voorkeur op een verwarmd raam of een zaaibak met bodemverwarming.
Kiemen gaat het snelst bij een bodemtemperatuur van 20 tot 25 graden. De meeste tomatenrassen ontkiemen binnen vijf tot tien dagen. In die periode heeft het zaad geen licht nodig, maar zodra de eerste blaadjes boven de grond komen, moet het plantje zo veel mogelijk licht krijgen. Zet het direct op de lichtste plek die je hebt, of schakel een groeilamp in op een afstand van zo’n 5 tot 10 centimeter boven de plantjes.
Houd de grond licht vochtig, maar niet doornat. Te veel water is de meest voorkomende fout bij het zaaien van tomaten: de wortels hebben ook lucht nodig. Giet bij voorkeur van onderaf door het kistje even in een schaaltje met water te zetten, zodat de grond van onderen vocht opneemt.
Verspenen: de volgende stap na het zaaien
Zodra de zaailingen hun eerste echte blaadjes (niet de kiemblaadjes) hebben gevormd, is het tijd om te verspenen. Dat betekent: de plantjes voorzichtig verplanten naar een grotere pot van ongeveer 10 tot 12 centimeter doorsnede. Dit geeft de wortels meer ruimte om uit te groeien.
Plant de zaailing iets dieper dan hij al stond. Tomaten kunnen langs de hele stengel wortels vormen, dus hoe dieper je ze zet, hoe sterker de plant wordt. Dit is een handige eigenschap die je bij weinig andere groenten tegenkomt.
Na het verspenen groeien de planten snel door. Geef ze regelmatig een kwart slag (draai het potje) zodat ze niet scheef naar het licht groeien. Rond half april kun je beginnen met afharden: zet ze overdag buiten op een beschutte, zonnige plek en breng ze ’s avonds weer naar binnen. Na een week of twee zijn ze klaar om definitief naar buiten te gaan, maar pas ná de laatste vorstdatum.
Door op het juiste moment te zaaien en de zaailingen genoeg licht en warmte te geven, leg je de basis voor een flinke tomatenoogst. De stappen zelf zijn eenvoudig; de meeste mislukkingen komen door te weinig licht of te veel water in de eerste weken.