Kamerplanten in de winter hebben het zwaarder dan je denkt. De combinatie van minder licht, droge lucht door de verwarming en lagere temperaturen zorgt ervoor dat veel planten in een soort ruststand gaan. De sleutel is om je verzorging daarop aan te passen: minder water geven, meer licht bieden en oppassen met de verwarming. Doe je dat goed, dan komen je planten de winter prima door.
Waarom kamerplanten in de winter andere verzorging nodig hebben
In de winter groeit de meeste planten een stuk trager of helemaal niet. De dagen zijn korter, de zon staat lager en er valt veel minder licht naar binnen. Tegelijk droogt de lucht in huis sterk uit door de centrale verwarming. Dit is een combinatie die planten zwaar aanslaat als je niets verandert aan je verzorgingsroutine.
Het grootste misverstand: planten die er slap of bleek bij staan krijgen automatisch meer water. Dat klopt bijna nooit. Bij weinig licht vertraagt de stofwisseling, waardoor de plant ook nauwelijks vocht opneemt. Te veel water leidt dan snel tot wortelrot, een van de meest voorkomende redenen waarom kamerplanten in de winter afsterven.
Minder water, maar controleer de grond
Als vuistregel geldt: geef in de winter twee keer zo weinig water als in de zomer. Voor de meeste kamerplanten betekent dat eens per twee weken, soms zelfs minder. Steek voor je water geeft je vinger een centimeter of twee in de aarde. Voelt die nog vochtig aan? Dan wacht je nog een paar dagen.
Succulenten en cactussen hebben in de winter nauwelijks water nodig. Eén keer per maand een kleine hoeveelheid is vaak genoeg. Tropische planten zoals pothos of monstera hebben iets meer nodig, maar ook die krijgen duidelijk minder dan in de zomermaanden.
Stop ook met bemesten. Meststoffen stimuleren groei, maar als de plant in rust is, kan hij de voedingsstoffen niet verwerken. Wacht met bemesten tot het voorjaar, ongeveer vanaf maart, wanneer de groei weer op gang komt.
Meer licht: zet ze dichter bij het raam
Licht is in de winter de schaarse grondstof voor je planten. Een plant die in de zomer prima een meter van het raam stond, kan die afstand in de winter niet overbruggen. Zet je planten zo dicht mogelijk bij het raam, bij voorkeur op een vensterbank aan de zuidkant of westkant van het huis.
Houd er rekening mee dat een koude vensterbank ook nadelen heeft. Als het buiten vriest en het raam slecht isoleert, kunnen de wortels die dicht tegen het glas staan beschadigen. Schuif de pot in dat geval iets van het raam af of leg een isolerende mat onder de pot.
Heb je weinig ramen of veel planten? Een kweeklamp (ook wel groeilamp of plantenlamp) kan het daglicht aanvullen. Je hebt er al een voor een paar tientjes, en ze werken goed voor planten die veel licht nodig hebben, zoals kruiden op het aanrecht.
Droge lucht door de verwarming
Centrale verwarming droogt de lucht in huis sterk uit. De luchtvochtigheid in een verwarmde kamer kan in de winter zakken naar 30 procent of lager, terwijl de meeste tropische kamerplanten het liefst ergens tussen 50 en 70 procent hebben. Dat verschil merk je aan bruine bladpunten en afvallende bladeren.
Een paar manieren om dit op te lossen:
- Zet de pot op een schaal met kiezels en water. Het verdampende water verhoogt de luchtvochtigheid rondom de plant.
- Groepeer planten bij elkaar. Ze verdampen elkaars vocht en creëren samen een iets vochtiger klimaatje.
- Gebruik een luchtbevochtiger in de ruimte waar je de meeste planten hebt staan.
- Besproei het blad af en toe met een plantenspuit, maar doe dit niet op planten met behaarde bladeren zoals de Afrikaanse viooltje.
Zet planten ook niet direct naast een radiator of ventilatorkachel. De hete lucht droogt ze extra snel uit en kan blad verschroeien.
Temperatuur en tocht
De meeste kamerplanten verdragen de gebruikelijke binnentemperatuur van 18 tot 22 graden prima. Wat ze niet verdragen, is wisselende temperaturen of directe tocht. Een plant die bij het raam staat dat je ’s avonds opendoet voor ventilatie, krijgt in de winter een koude klap die het blad beschadigt.
Let ook op de vensterbank achter de gordijnen. Als je ’s avonds de gordijnen dichttrekt terwijl de plant op de vensterbank staat, zit die plant plotseling in een koud, afgesloten compartiment. Zet de plant in dat geval voor de nacht even van de vensterbank af.
Welke planten hebben het zwaarst?
Niet elke plant reageert hetzelfde op de winter. Dit zijn de planten die het vaakst moeite hebben:
- Ficus: verliest snel blad bij tocht of verplaatsing. Zet hem op een vaste plek en laat hem met rust.
- Calathea en Maranta: houden van luchtvochtigheid en krijgen snel bruine bladranden bij droge lucht.
- Monstera en pothos: overleven de winter goed als je het water terugschroeft en ze genoeg licht geeft.
- Cactussen en succulenten: floreren juist bij rust, weinig water en een iets koelere temperatuur.
Winterharde kamerplanten zoals de sansevieria (vrouwentong) of de aspidistra zijn makkelijker en vergeven je kleine fouten in de verzorging sneller.
De winter is voor kamerplanten dus vooral een kwestie van minder doen: minder water, niet bemesten, en ze een betere plek geven in het schaarse winterlicht. Pas je dat aan, dan komen verreweg de meeste planten gezond de lente in.