Luis in een hortensia is een veelvoorkomend probleem dat je herkent aan gekrulde blaadjes, kleverige uitwerpselen of witte wollige klompjes aan de onderkant van het blad. De meest voorkomende soorten zijn bladluis en de hydrangea-dopluis. Beide tasten de plant aan, maar ze vragen om een iets andere aanpak. Hieronder lees je hoe je de soort herkent en wat je er concreet aan kunt doen.
Twee soorten luis in hortensia: bladluis en dopluis
Gewone bladluis op hortensia is groen, geel of zwart van kleur en zit in groepjes op de jonge scheuten en de bovenkant van jonge blaadjes. De luis prikt in het blad en zuigt sap weg. Je ziet dat terug als gekrulde of verkleinde blaadjes en een kleverig laagje op het blad (honingdauw). Op die honingdauw groeit vaak zwart roetdauw.
De tweede soort is de hydrangea-dopluis (Pulvinaria hydrangae). Dit is een schild- of dopluis die je ziet als witte, wollige of wasachtige klompjes aan de onderkant van het blad, soms ook op de stengels. Het witte poeder is het eierpakket dat het vrouwtje afscheidt. Deze soort wordt nogal eens verward met wolluis, maar het gaat om een andere insectensoort. De hydrangea-dopluis geeft hortensia’s een opvallend ziek en smerig uiterlijk en tast bij een zware aantasting de groeikracht van de plant aan.
Hoe herken je een luisplaag op tijd?
Controleer je hortensia regelmatig, zeker in de periode van april tot en met augustus. Draai de blaadjes om en kijk of je kleine insecten, wollige klompjes of kleverige plekken ziet. Aan de bovenkant van het blad zie je bij bladluis vaak misvormde groei of een glanzend laagje. Bij dopluis zie je aan de onderkant witte vlokken die stevig vastzitten en niet zomaar wegwaaien.
Mieren in de buurt van je hortensia zijn ook een signaal. Mieren “melken” bladluizen voor hun honingdauw en beschermen ze zelfs tegen natuurlijke vijanden. Zie je mieren druk op en neer lopen langs de stengels, dan is de kans groot dat er bladluis in het spel is.
Luis in hortensia bestrijden: van zacht naar zwaar
Begin altijd met de minst ingrijpende methode. Spuit de luizen er met een stevige straal water af. Dit werkt goed bij bladluis op jonge scheuten, maar is minder effectief bij dopluis omdat die zich goed vasthecht.
Een tweede stap is insectenzeep of groene zeep, opgelost in water (ongeveer 1 eetlepel zeep op 1 liter water). Spuit dit op de aangetaste plekken, inclusief de onderkant van de bladeren. Herhaal dit elke vijf tot zeven dagen totdat de plaag verdwenen is. Dit middel is vriendelijk voor bijen als je het vroeg in de ochtend of na zonsondergang gebruikt, als de insecten niet actief zijn.
Neem-olie (azadirachtine) is een volgende optie. Dit plantaardige middel verstoort de levenscyclus van de luis en is effectief tegen zowel bladluis als dopluis. Meng het volgens de gebruiksaanwijzing met water en spuit de gehele plant in, inclusief de stengels.
Biologische bestrijding met sluipwespen of lieveheersbeestjes is ook een goede keuze, zeker in een tuin zonder chemische middelen. Lieveheersbeestjes eten grote hoeveelheden bladluis per dag. Lok ze aan door kruidenplanten zoals dille, venkel of korianderbloemschermen in de buurt van je hortensia te planten.
Chemische middelen op basis van imidacloprid of acetamiprid zijn beschikbaar, maar gebruik ze alleen als laatste redmiddel. Ze doden ook nuttige insecten en zijn schadelijk voor bijen. In een tuin met bloeiende planten is dit een reële afweging.
Dopluis op hortensia verwijderen
De hydrangea-dopluis zit steviger dan bladluis. Verwijder witte klompjes eerst handmatig met een tandenborstel of doek gedrenkt in alcohol. Dit breekt de beschermende waslaag open. Daarna geef je de plant een behandeling met neem-olie of insectenzeep om overgebleven eitjes en nimfen te doden. Herhaal dit twee tot drie keer met een week ertussen, want de eitjes kunnen blijven kiemen.
Sterk aangetaste takken kun je het beste weggesnoeien en vernietigen, niet op de composthoop. Zo verklein je de populatie direct.
Voorkomen van luizen op hortensia
Een gezonde hortensia is minder gevoelig voor luizen. Geef de plant voldoende water en voeding, maar vermijd te veel stikstofrijke meststof: een overmatig stikstofrijke plant maakt zacht, sappig blad aan dat juist aantrekkelijk is voor luis. Snoeien en ventilatie houden de plant fitter. Zet hortensia’s niet in een te warme, te droge hoek van de tuin, want hitte en droogte stresssen de plant en maken haar kwetsbaarder.
Ruim gevallen bladeren in de herfst op rond planten die het afgelopen seizoen last hadden van dopluis. Dopluizen overwinteren deels op de stengels en kunnen in het volgende voorjaar opnieuw uitbreken.
De meeste aantastingen zijn goed te beheersen als je ze vroeg opmerkt. Controleer je hortensia eens per week van april tot september, begin bij de eerste tekenen met insectenzeep of water, en schakel pas op naar zwaardere middelen als dat echt nodig is. Zo houd je de plant gezond zonder onnodige schade aan de rest van de tuin.