Een olijfboom snoeien doe je het beste aan het einde van de winter of het vroege voorjaar, voordat de boom begint uit te lopen. Na de winter ziet de boom er vaak wat stokkerig en verwaarloosd uit, maar met een goede snoeibeurt geef je hem weer vorm en stimuleer je een mooie vruchtdracht. Het snoeiwerk vraagt niet veel gereedschap, maar wel wat inzicht in hoe de boom groeit.
Wanneer is het juiste moment om een olijfboom te snoeien?
Het beste moment is tussen februari en april, als de kans op vorst grotendeels voorbij is maar de boom nog niet actief groeit. Snoei je te vroeg, dan kunnen late nachtvorsten de verse snoeiwonden beschadigen. Snoei je te laat, dan verstoort het de bloei en verminder je de kans op vruchten. Voor olijfbomen die je puur als sierboom bijhoudt, speelt dat laatste minder mee, maar de timing blijft hetzelfde.
Wil je een lichte onderhoudssnoei uitvoeren, dan kan dat ook in de zomer na de bloei. Verwijder dan alleen wat dood hout en overtollige scheuten. Een zware snoei doe je altijd in het voorjaar.
Wat heb je nodig?
Voor het snoeien van een olijfboom kom je in de meeste gevallen toe met drie soorten gereedschap:
- Een scherpe snoeischaar voor dunne takken tot ongeveer 1,5 centimeter dik
- Een boomschaar (ook wel loppers) voor dikkere takken tot 4 à 5 centimeter
- Een (opvouwbare) snoeizaag voor zwaarder hout
Zorg dat je gereedschap schoon en scherp is. Een bot mes trekt hout open in plaats van er doorheen te snijden, wat de kans op ziektes vergroot. Ontsmet je gereedschap als je van boom naar boom gaat, zeker als er in de buurt sprake is van olijfziektes zoals de verticilliumschimmel.
Olijfboom snoeien: de stappen
Begin altijd met het verwijderen van dood en ziek hout. Dat geeft je overzicht en maakt het makkelijker om daarna de vorm te beoordelen. Daarna pak je het als volgt aan:
- Stap 1: verwijder dood hout. Takken die geen bladeren dragen of er droog en broos uitzien, haal je er helemaal uit.
- Stap 2: haal waterloten weg. Dit zijn de rechte, snelgroeiende scheuten die vaak uit de stam of dikke takken schieten. Ze onttrekken energie aan de rest van de boom en geven zelden vruchten.
- Stap 3: dunne de kroon uit. Olijfbomen dragen vrucht aan eenjarig hout. Een te dichte kroon geeft weinig licht in het hart van de boom, wat ten koste gaat van de bloei. Verwijder takken die naar binnen groeien of die elkaar kruisen.
- Stap 4: vorm bepalen. Wil je een open, vaasachtige vorm? Houd dan drie tot vijf hoofdtakken aan en laat de middenstam laag of verwijder hem. Een hogere stam met ronde kroon is ook een optie, maar vraagt om meer ruimte.
- Stap 5: inkorten waar nodig. Te lange of scheefgegroeide takken kort je terug tot net boven een zijscheut of knop die de goede kant op wijst.
Een goede vuistregel: verwijder nooit meer dan een derde van de totale bladmassa in één seizoen. Harder snoeien dan dat stresst de boom, wat kan leiden tot overdreven groei van waterloten het jaar erna.
Hoe stevig mag je snoeien?
Olijfbomen zijn taai en verdragen een flinke snoeibeurt beter dan de meeste fruitbomen. Een verwaarloosde of heel oude boom mag je stapsgewijs terugzetten, ook al blijft er weinig van de kroon over. Doe dat wel over twee tot drie jaar om de boom de tijd te geven te herstellen. Zo’n rejuvenatiepruning levert na een paar jaar vaak een veel gezondere en produktievere boom op.
Een olijfboom in pot vraagt doorgaans een mildere aanpak dan een exemplaar in de volle grond. De wortels hebben minder ruimte, waardoor de boom langzamer groeit. Beperk de snoei bij een potplant tot het verwijderen van dood hout en het licht bijwerken van de vorm.
Na het snoeien: wat moet je doen?
Grote snoeiwonden, grofweg alles boven een diameter van 3 à 4 centimeter, kun je afdekken met wondafdichtingspasta (te koop bij tuincentra). Dit beschermt de wond tegen uitdroging en ziektekiemen. Kleinere snoeiwonden hoef je niet te behandelen; die genezen vanzelf.
Ruim het snoeiafval daarna op. Laat het niet onder de boom liggen, omdat bladziekte of schimmels zich anders makkelijk kunnen verspreiden. Verbrand het of gooi het met de GFT-container mee als er geen sprake is van ziekte.
Na het snoeien profiteert de olijfboom van een lichte gift stikstofrijke meststof, zodat hij de nieuwe uitloop krachtig kan starten. Doe dat pas als je ziet dat de boom begint uit te lopen, niet direct na de snoei.
Met de juiste timing, scherp gereedschap en een duidelijk beeld van de gewenste vorm snoeien de meeste mensen hun olijfboom al na een keer of twee met gemak. De boom is vergevingsgezind: een kleine fout in de snoei herstelt hij in één seizoen vanzelf.