Moestuin planten doe je het grootste deel van het jaar, van februari tot en met september, afhankelijk van wat je wilt verbouwen. De keuze voor het juiste gewas op het juiste moment maakt het verschil tussen een rijke oogst en tegenvallende resultaten. Dit artikel legt je uit welke planten je wanneer zet, of je beter zaait of planten koopt, en waar je op moet letten bij het planten zelf.
Zaaien of moestuin planten kopen?
Voor veel groenten heb je de keuze: zelf zaaien of kant-en-klare plantjes kopen bij een tuincentrum. Beide hebben een goede reden, en de slimste moestuiniers doen vaak allebei.
Zelf zaaien is goedkoper en je hebt veel meer keuze in rassen. Een zaadpakket kost al snel een euro of twee, terwijl je er tientallen planten mee kweekt. Het nadeel is dat het meer tijd, ruimte en aandacht vraagt, zeker als je binnen op een vensterbank begint. Tomaten, pepers en aubergines hebben een lange voorteeltperiode van soms acht tot tien weken, waardoor vroeg zaaien (vanaf februari of maart) noodzakelijk is.
Plantjes kopen is makkelijker en sneller. Je begint direct met een voorsprong van weken. Dat is handig als je geen geschikte ruimte hebt om voor te kweken, of als je een gewas wilt uitproberen zonder te investeren in een heel pakket zaad. Het nadeel is dat de keuze in ras beperkt is tot wat de winkel aanbiedt, en dat de kosten per plant hoger liggen.
Een goede vuistregel: koop plantjes voor gewassen met een lange voorteelt (tomaten, paprika, komkommer) of als je er maar een paar wilt hebben. Zaai zelf als je grotere hoeveelheden wilt, of als je bijzondere rassen zoekt die je niet in de winkel vindt, zoals erfgoedtomaten of kleurrijke bietenvarianten.
Wanneer plant je wat in de moestuin?
De plantperiode hangt af van de vorstgevoeligheid van het gewas. Grofweg deel je moestuinplanten in drie groepen in:
- Vorstbestendige planten (vanaf maart/april buiten): sla, spinazie, radijs, prei, kool en boerenkool. Deze verdragen lichte nachtvorst en mogen vroeg de grond in.
- Half vorstgevoelige planten (vanaf half april/mei): wortelen, bonen, courgette en komkommer. Wacht tot de nachten stabiel boven nul graden blijven.
- Vorstgevoelige planten (pas na de IJsheiligen, rond 15 mei): tomaten, paprika, aubergine en basilicum. Buiten planten vóór half mei is in Nederland riskant vanwege late nachtvorst.
De IJsheiligen (11 tot 15 mei) zijn voor moestuiniers het echte startsein voor de warmteminnende groenten. Pas daarna zijn de nachten in Nederland betrouwbaar vorstvrij.
Hoe plant je groenten correct?
Een paar praktische punten die veel beginners overslaan:
Plantafstand: te dicht op elkaar planten is de meest gemaakte fout. Courgettes hebben minstens 80 tot 100 centimeter ruimte nodig, terwijl sla al toekomt met 25 centimeter tussenruimte. Kijk altijd op het zaadpakket of etiket van het plantje.
Grond voorbereiden: werk compost door de grond voor het planten. Dit verbetert de wateropname en voegt voedingsstoffen toe. Vaste mest of compost in de herfst inwerken is nog beter, zodat het de winter heeft om te verteren.
Wortels losmaken: haal een plantje altijd voorzichtig uit de pot en maak de wortels iets losser als ze kluiterig of cirkelvormig gegroeid zijn. Zo groeien ze makkelijker de grond in.
Goed aangieten: geef direct na het planten ruim water, ook al heeft het net geregend. Dit helpt de wortels contact te maken met de nieuwe grond. De eerste week na het planten is regelmatig water geven belangrijk totdat de plant zichzelf heeft geworteld.
Combineren in de moestuin: wat past bij wat?
Sommige planten groeien beter als ze naast elkaar staan. Dit heet mengteelt of combinatieteelt. Klassieke combinaties zijn wortelen en uien (ze houden elkaars vliegen op afstand), tomaten en basilicum, en sla onder hogere planten zoals tuinbonen of stokbonen. Vermijd juist combinaties als aardappelen en tomaten, want die trekken dezelfde ziektes aan.
Mengteelt heeft ook een praktisch voordeel: je benut je ruimte beter. Snel groeiende gewassen als radijs of sla kun je planten tussen langzamere gewassen als broccoli of kool. Tegen de tijd dat de kool ruimte nodig heeft, heb je de sla al geoogst.
Of je nu begint met een paar tomatenplanten uit het tuincentrum of een hele moestuin inzaait, het loont om van tevoren een simpel plattegrond te maken. Noteer wat je plant, wanneer het kan en hoeveel ruimte het nodig heeft. Zo voorkom je dat je halverwege het seizoen ontdekt dat je komkommers je hele bed in beslag nemen en er voor de rest niets meer past.