Een orchidee overhouden na de bloei is goed mogelijk, ook als de bloemen er volledig af zijn. De plant is niet dood, hij rust gewoon. Met de juiste aanpak kun je hem binnen enkele maanden opnieuw laten bloeien. Wat je daarvoor nodig hebt, is geduld en een paar gerichte stappen.
Wat te doen direct na de bloei
Zodra de laatste bloem gevallen is, knip je de bloemstengel in. Bij de Phalaenopsis (de meest verkochte orchidee in Nederland) heb je twee opties. Knip je de stengel helemaal af, vlak boven de basis, dan krijgt de plant de meeste energie voor nieuwe wortelgroei. Knip je net boven een knoop (een verdikking op de stengel), dan kan er soms een zijtak met nieuwe bloemen uitgroeien. Dat tweede werkt niet altijd, en de bloemen zijn dan vaak kleiner. Voor een sterke, gezonde herstart is helemaal afknippen de veiligste keuze.
Gebruik een schoon, scherp mes of een schaar. Maak het gereedschap even schoon met alcohol of heet water, zodat je geen schimmel of bacteriën op de plant brengt.
De juiste plek en temperatuur om orchidee over te houden
Licht is misschien wel de meest onderschatte factor. Zet de orchidee op een plek met veel indirect licht, bijvoorbeeld vlak naast een raam dat op het noorden of oosten uitkijt. Directe zon brandt de bladeren. Een raam op het zuiden of westen is prima als de plant wat verder van het glas staat of je hem achter een vitrage plaatst.
Temperatuurverschil tussen dag en nacht helpt de plant om nieuwe bloemknoppen te vormen. Een verschil van ongeveer 5 tot 8 graden Celsius is ideaal. In de praktijk betekent dit: zet de orchidee in de herfst of vroege winter op een koelere plek, zoals bij een buitenmuur of in een wat koelere kamer, met temperaturen rond de 16 tot 18 graden ’s nachts. Dat is het signaal dat de plant nodig heeft om uit de rustfase te komen.
Watergeven en voeding tijdens de rustperiode
Geef de orchidee tijdens de rustfase minder water dan wanneer hij bloeit. Eén keer per week of zelfs eens per tien dagen is genoeg. De wortels zijn lichtgroen als de plant genoeg water heeft, en witgrijs als hij dorstig is. Dat is een betrouwbare indicator. Laat de pot nooit in een laagje water staan, want orchideeën zijn erg gevoelig voor nattigheid aan de wortels.
Voeding mag je in de rustperiode iets terugschroeven. Geef eens per twee tot drie weken een beetje orchideeënmest, verdund tot de helft van de aanbevolen hoeveelheid. Zodra je nieuwe groei of bloemknoppen ziet, kun je weer op het normale schema terugkeren.
Wanneer moet je de orchidee verpotten?
Verpot de plant als de wortels duidelijk uit de pot groeien, of als de potgrond er na twee à drie jaar versleten uitziet en niet meer goed afwatert. Gebruik bij het verpotten verse orchideeëngrond. Die bestaat uit grof materiaal zoals boomschors en perliet, en houdt minder water vast dan gewone potgrond. Dat is precies wat orchideeën nodig hebben.
Spoel de wortels goed schoon bij het verpotten. Knip beschadigde of rotte wortels weg met een schoon mes. Kies een pot die net iets groter is dan de oude, maar ga niet te ver: in een te grote pot houdt de grond te lang vocht vast, wat rotting veroorzaakt. Transparante potten zijn handig, want zo zie je direct hoe het met de wortels gaat.
Hoe lang duurt het voor de orchidee opnieuw bloeit?
Reken op gemiddeld drie tot zes maanden tussen het einde van de bloei en de nieuwe bloemknoppen, afhankelijk van de soort en de omstandigheden. De Phalaenopsis bloeit gemiddeld één tot twee keer per jaar. Zodra je een nieuwe bloemstengel ziet groeien, weet je dat de plant op de goede weg is. Zet hem dan op een vaste plek, want orchideeën houden er niet van om regelmatig te worden verschoven zodra de knoppen zich vormen.
Een orchidee overhouden vraagt niet veel werk, maar wel wat consistentie. De combinatie van goed licht, het juiste waterritme en een koele nachttemperatuur is voor de meeste orchideeën genoeg om jaar na jaar te blijven bloeien.