Een orchidee gaat in de herfst en winter in een soort winterslaap. Dat betekent dat de bloemen verwelken, de groei vertraagt en de plant zijn energie bewaart. Dit is geen teken dat er iets mis is, het is een natuurlijk proces dat de orchidee voorbereidt op een nieuwe bloeiperiode. Weet je wat er precies gebeurt en hoe je hierop reageert, dan helpt je de plant erdoorheen zonder schade.
Wat de orchidee winterslaap precies inhoudt
In de natuur groeien orchideeën in gebieden met duidelijke seizoenen. Als de temperatuur daalt en de daglichttijd korter wordt, schakelt de plant over op een ruststand. Bij de orchideeën die je in huis hebt, zoals de Phalaenopsis (vlinderorichidee), zie je dit het duidelijkst in de herfst. De bloemen vallen af of verwelken, soms hangen de bloemblaadjes er slap bij. Dat is normaal.
Tijdens deze rustperiode vertraagt de wortelgroei en de aanmaak van nieuwe bladeren. De plant gebruikt zijn energie niet om te groeien, maar om reserves op te bouwen voor de volgende bloei. Het is vergelijkbaar met een boom die zijn bladeren laat vallen: het lijkt inactief, maar onder de oppervlakte bereidt alles zich voor op het voorjaar.
Herken je eigen orchidee in de winterslaap
Je orchidee zit waarschijnlijk in de winterslaap als je dit ziet:
- De bloemen zijn verwelkt of gevallen.
- Er komt een tijdje geen nieuwe bloemstengel of nieuw blad.
- De wortels zien er grijs of lichtgroen uit en groeien nauwelijks.
- De bladeren blijven intact maar glanzen minder dan normaal.
Let op het verschil met een zieke plant. Bij een zieke orchidee worden bladeren geel, slap of vertonen bruine vlekken. Gele bladeren kunnen ook duiden op te veel water of te veel zon, niet per se op de winterslaap. Als alleen de bloemen weg zijn en de bladeren er goed uitzien, is er niets aan de hand.
Hoe je de orchidee verzorgt tijdens de winterslaap
Minder groei betekent ook minder behoefte. Geef je orchidee in de winter duidelijk minder water dan in de zomer. Eén keer per twee tot drie weken is vaak genoeg, afhankelijk van hoe warm en droog het in huis is. Controleer de wortels: zijn ze witgrijs, dan heeft de plant water nodig. Zijn ze nog groen of vochtig, wacht dan nog even.
Voeding geef je in de rustperiode niet of nauwelijks. Mest stimuleert groei, en groei is niet wat de plant nu nodig heeft. Stop met mesten vanaf oktober en hervat dat pas weer als je in het voorjaar nieuwe groei ziet.
De plek in huis mag wel iets koeler zijn in de winter. Een temperatuur van rond de 15 tot 18 graden ’s nachts is gunstig, omdat dat het verschil met overdag vergroot. Dit temperatuurverschil is precies wat de orchidee aanzet om later een nieuwe bloemstengel aan te maken. Zet de plant dus niet vlak bij de verwarming.
Wat doe je met de verwelkte bloemstengel?
Als de bloemen zijn gevallen, kun je de stengel afknippen. Knip net boven een knoop (een klein verdikkinkje op de stengel), of knip de stengel helemaal terug tot aan de basis. Knip je tot aan de basis, dan maakt de plant vaak een geheel nieuwe stengel aan die stevig en vol bloemen is. Knip je boven een knoop, dan kan er vanuit die knoop een nieuwe, zij-tak uitgroeien met minder maar wel snel verschijnende bloemen. Beide opties werken; het is een kwestie van voorkeur.
Gebruik altijd een schoon, scherp mes of een goed scherpe schaar. Zo voorkom je dat de plant een infectie oploopt op de snijplek.
Wanneer eindigt de winterslaap?
Zodra de daglengte weer toeneemt en de temperatuur stijgt, meestal vanaf februari of maart, reageert de orchidee. Je ziet dan een klein puntje verschijnen aan de basis van de bladeren of vanuit de stengel: een nieuwe bloemtak of een nieuw blad. Dat is het signaal dat de plant wakker wordt. Verhoog dan langzaam de watergift en begin weer licht te voeden, bij voorkeur met een speciale orchideeënmeststof op halve dosering.
De winterslaap van een orchidee duurt gemiddeld één tot drie maanden. Sommige planten bloeien daarna direct opnieuw, andere nemen meer tijd. Geduld is hier de beste aanpak: forceer niets, geef de plant de rust die hij nodig heeft, en de kans op een mooie nieuwe bloeiperiode is groot.