Ja, lavendel is een vaste plant. Sterker nog: lavendel is een overblijvende, houtige vaste plant die jaar na jaar terugkomt in je tuin. De plant sterft in de winter niet af tot aan de wortels, zoals bij veel andere vaste planten het geval is, maar behoudt zijn stam en takken. Daarmee gedraagt lavendel zich eigenlijk meer als een kleine heester dan als een klassieke kruidachtige vaste plant.
Dit maakt lavendel een aantrekkelijke keuze voor de tuin: je plant hem één keer en hij keert elk jaar terug, inclusief die kenmerkende paarse bloemen en de heerlijke geur. Toch zijn er een paar dingen die bepalen hoe goed hij de jaren doorkomt.
Is lavendel een vaste plant of een eenjarige?
Lavendel is absoluut geen eenjarige plant. Eenjarige planten groeien, bloeien en sterven binnen één seizoen. Lavendel doet dat niet. In goede omstandigheden gaat een lavendelplant gemakkelijk tien jaar of langer mee. Wel wordt de plant met de jaren houteriger en minder compact, wat een reden is om hem regelmatig te snoeien.
Er is één kanttekening: niet alle soorten lavendel zijn even winterhard in Nederland en België. De meest gangbare soort, Lavandula angustifolia (ook wel Engelse lavendel), is over het algemeen winterhard tot ongeveer min 15 graden Celsius. Andere soorten, zoals Lavandula stoechas (Franse lavendel), zijn gevoeliger voor vorst en overleven strenge winters buiten niet altijd. Die gedragen zich in onze klimaten eerder als een tweejarige of kortlevende vaste plant.
Waarom lavendel soms toch verdwijnt na de winter
Veel tuiniers zijn teleurgesteld als hun lavendelplant na een natte of strenge winter niet terugkomt. Dat heeft zelden met de kou alleen te maken. Lavendel haat natte, slecht doorlatende grond. Wateroverlast in de winter is de grootste boosdoener. De wortels verrotten dan, en de plant overleeft dat niet. Plant lavendel daarom altijd op een zonnige plek met goed doorlatende, liefst wat zanderige grond. Op zware kleigrond is het verstandig om eerst zand of grind door de grond te mengen.
Te weinig snoeien is een tweede oorzaak van vroege plantensterfte. Als je lavendel jaren niet snoeit, wordt de plant erg houtig en kaal van binnen. Dat hout schiet niet meer uit. Snoei lavendel daarom elk jaar licht na de bloei, en voorkom dat je in het oude hout snijdt.
Zo lang gaat een lavendelplant mee
Een goed verzorgde Lavandula angustifolia kan in de tuin tien tot vijftien jaar oud worden. Na een jaar of zeven begint de plant vaak wat meer uit te groeien en verliezen de bloemen iets van hun kracht. Op dat moment kun je de plant vervangen of nieuwe stekjes nemen van de bestaande plant, wat eenvoudig gaat met halfhoutachtige stekken in de zomer.
Ter vergelijking: een eenjarige plant als een afrikaantje is na één seizoen klaar. Lavendel doet het dus aanzienlijk langer, mits de standplaats klopt en je hem af en toe snoeit.
Welke lavendelsoort kies je als vaste plant voor buiten?
Voor een echte, betrouwbare vaste plant in de Nederlandse of Belgische tuin kies je het best voor Lavandula angustifolia. Bekende rassen zijn ‘Hidcote’ (compact, donkerpaars), ‘Munstead’ (vroeg bloeiend, lichtpaars) en ‘Vera’ (groter, ook wel als lavendelplant voor de kweek gebruikt). Deze rassen zijn winterhard en komen jaar na jaar terug.
Wil je toch voor een Frans of Spaans type gaan vanwege de langere bloeitijd of de vlindervormige bloemen? Houd dan rekening met overwintering in een koele, vorstvrije ruimte, of behandel de plant als een eenjarige en vervang hem elk voorjaar.
Kortom: lavendel is een vaste plant die met de juiste standplaats (zon, droge en doorlatende grond) en een jaarlijkse snoeibeurt jarenlang meegaat. Kies voor Lavandula angustifolia als je zeker wilt zijn dat hij elke winter buiten overleeft en elk voorjaar weer uitloopt.