Een passiebloem stek je het makkelijkst van mei tot en met juli: knip een jonge scheut van 10 tot 15 centimeter net onder een bladknoop af, haal de onderste bladeren weg en zet hem in vochtige stekgrond op een lichte plek van 18 tot 22 graden. Na ongeveer vier weken zitten er wortels aan. Houd de jonge plant de eerste winter vorstvrij en zet hem pas in het voorjaar buiten in de grond.
Dit artikel legt precies uit hoe je dat doet: welk materiaal je nodig hebt, wanneer je het beste kunt stekken, hoe je te werk gaat en waar het vaak misgaat.
Wanneer passiebloem stekken?
De beste tijd om een passiebloem te stekken is het voorjaar of de vroege zomer, ruwweg van mei tot en met juli. De plant groeit dan actief, waardoor stekken sneller en makkelijker wortelen. In augustus en september kan het nog steeds lukken, maar de kans op succes is iets kleiner omdat de plant langzamer wordt.
Stek nooit in de volle winter. De plant staat dan grotendeels stil, en stekken die je in die periode neemt, wortelen nauwelijks of helemaal niet.
Stekken in augustus of september: neem een halfhoutstek
Later in de zomer stek je met een halfhoutstek: een scheut van dit jaar waarvan de voet al stevig aanvoelt en de top nog zacht is. Volgens de RHS, de Britse tuinbouwvereniging, loopt die periode van juli tot en met september en hoort de passiebloem bij de klimplanten die zich zo laten stekken. Knip de scheut op 10 tot 15 centimeter net onder een bladknoop af en haal ook het zachte topje eraf. In de zomer is bodemwarmte zelden nodig. In de herfst wortelt de stek sneller in een verwarmde kweekbak.
Wat heb je nodig?
- Een scherp, schoon snijmes of tuinschaar
- Stekken van een gezonde passiebloem (zie hieronder hoe je die kiest)
- Stekgrond of een mengsel van potgrond en perliet (fifty-fifty)
- Kleine potjes of stekbakjes
- Optioneel: stekpoeder of stekgel met beworteling bevorderend hormoon
- Een doorzichtige plastic zak of afdekfolie voor vochtige omgeving
Stekpoeder is niet verplicht, maar het vergroot de kans op succes. Je vindt het bij tuincentra en online. Zorg altijd dat je gereedschap schoon is, want bacteriën of schimmel op het mes kunnen de stek doen mislukken.
De juiste stek kiezen en knippen
Kies een niet-verhoute scheut van dit jaar. De ideale stek is zo’n 10 tot 15 centimeter lang en heeft minstens twee tot drie bladknopen (de plekken waar een blad of zijscheut aan de stengel zit). Vermijd scheuten die al in bloei staan of heel oud hout dat al verhout is. Jonge, groene scheuten bewortelen het beste.
Knip de stek net onder een bladknoop. Verwijder daarna de onderste bladeren, zodat er geen blad in de grond of het water terechtkomt. Laat bovenaan twee tot drie blaadjes zitten. Zijn de bladeren groot, knip ze dan gerust op de helft in. Dat vermindert verdamping, wat de stek helpt overleven voordat er wortels zijn.
Passiebloem stekken in potgrond
Dit is de meest gebruikte methode. Doop het afgesneden uiteinde van de stek in stekpoeder of -gel, tik het overtollige poeder eraf en steek de stek een paar centimeter diep in vochtige stekgrond. Druk de grond lichtjes aan zodat de stek rechtop blijft staan.
Zet de pot op een warme, lichte plek zonder direct zonlicht. Een temperatuur van 18 tot 22 graden Celsius werkt het beste. Dek de pot af met een doorzichtige plastic zak of een stekkapje om de luchtvochtigheid hoog te houden. Verwijder de afdekking elke dag even kort om schimmel te voorkomen.
Na drie tot vijf weken beginnen er wortels te vormen. Je merkt dit doordat de stek nieuwe blaadjes of scheuten maakt. Controleer dit niet te vroeg door de stek eruit te trekken, want dat beschadigt de prille wortels. Trek lichtjes aan de stek. Als je weerstand voelt, zitten er wortels.
Passiebloem stekken op water
Stekken op water is een alternatieve methode die goed werkt en het voordeel heeft dat je de wortelgroei kunt zien. Zet de bereide stek in een glas of vaas met kraanwater, zodat het onderste deel van de stengel (zonder bladen) onder water staat. Zet het glas op een warme, lichte plek.
Ververs het water elke twee tot drie dagen om bacteriegroei te voorkomen. Na een week of twee tot drie zie je de eerste wortels verschijnen. Wacht tot de wortels een centimeter of twee lang zijn voordat je de stek oppot in potgrond. Wacht je te lang, dan wordt de overgang van water naar grond moeilijker voor de plant.
Het nadeel van stekken op water is dat de wortels die zich in water vormen iets anders zijn opgebouwd dan wortels in grond. De stek heeft daarna soms een aanpassingsperiode nodig. Houd de grond de eerste week na het oppotten iets vochtiger dan normaal.
Veelgemaakte fouten bij het stekken van een passiebloem
- Te oud hout gebruiken: verhoute scheuten bewortelen slecht of helemaal niet. Kies altijd jong, groen materiaal.
- Te veel water geven: natte grond zonder zuurstof veroorzaakt rot. Stekgrond moet vochtig zijn, niet kletsnat.
- Bladeren in de grond laten zitten: die rotten snel en kunnen de stek mee omlaag trekken.
- Direct felle zon: zonder wortels kan een stek geen vocht opnemen. Felle zon droogt hem te snel uit.
- Te vroeg oppotten: een stek die nog geen wortels heeft, overleeft gewone potgrond slecht. Wacht op duidelijke weerstand bij de trektest.
Lukt stekken niet? Leg een rank af
Afleggen is volgens de RHS de makkelijkste manier om een passiebloem te vermeerderen. Buig in het voorjaar of in de herfst een lange rank naar de grond, leg een stuk ervan in een ondiepe geul, zet het vast met een beugel van ijzerdraad en dek het af met aarde. De rank blijft aan de moederplant zitten en krijgt dus water en voeding terwijl hij wortels maakt. Knip hem pas los als er een goed wortelgestel aan zit. Reken op maanden, niet op weken: voor afleggers in het algemeen noemt de RHS tot twaalf maanden.
Na het stekken: de stek verder opkweken
Zodra de stek duidelijk geworteld is, zet je hem over in een grotere pot met gewone potgrond. Geef de eerste weken weinig maar regelmatig water en houd de plant op een beschutte, warme plek. Geef de eerste maand geen mest, want de jonge wortels zijn gevoelig. Daarna kun je starten met een normale voeding voor klimplanten of bloeiende planten.
Een goed bewortelde stek van een passiebloem groeit vervolgens snel. In het eerste seizoen kan de plant al flink uitschieten, zeker als je hem een stevig klimrek of een latwerk geeft. Passiebloemstekken die je in het voorjaar neemt, zijn tegen de herfst vaak al planten met een behoorlijk formaat.
Waar laat je de jonge stek in de eerste winter?
Binnen, op een vorstvrije plek. Het vakblad Landbouwleven raadt aan om bewortelde stekken na het oppotten buiten te zetten en ze in de winter vorstvrij binnen te houden. Een stek van augustus of september blijft dus tot het voorjaar in zijn pot. Volgens de RHS plant je een winterharde passiebloem pas uit als de kou voorbij is: eind mei of begin juni. Dat geldt voor de blauwe passiebloem (Passiflora caerulea), de soort die de RHS als winterhard aanmerkt. Tropische soorten blijven ook daarna in een pot. De RHS noemt daarvoor een minimum van 5 tot 7 graden, en 10 tot 16 graden voor soorten met eetbare vruchten.
Met een beetje oefening lukt het stekken van een passiebloem bijna altijd. Neem gerust meerdere stekken tegelijk: de kans dat minstens één wortel schiet is dan een stuk groter, en je houdt niets aan het knoeien met één enkel exemplaar.
De foto’s in dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.