Een rhododendron stek je met een scheut van dit jaar die net is uitgehard, 8 tot 12 centimeter lang. Je snijdt hem onder een bladknoop af, verwondt de onderkant licht en zet hem in een luchtig mengsel onder een plastic kap. Volgens de RHS doe je dat in de nazomer of herfst; reken daarna op ongeveer 6 weken bij een groenblijvende azalea en op 3 tot 4 maanden bij een grootbladige rhododendron.
Lukt stekken bij elke rhododendron?
Nee, het verschilt sterk per groep. Groenblijvende azalea’s wortelen het snelst. Grootbladige rhododendrons doen er maanden over en vragen meer geduld. Bladverliezende azalea’s, die in de herfst hun blad laten vallen, zijn volgens de American Rhododendron Society erg lastig uit stek te krijgen. Kwekers stekken die in het vroege voorjaar en kweken ze tot twee seizoenen in een bak op, meldt de RHS. Sommige rassen wortelen als stek helemaal niet en worden daarom geënt. Weet je niet welke groep je hebt, of gaat het om een bladverliezende azalea? Zet dan een paar stekken en leg tegelijk een tak af. Zo heb je een tweede kans als de stekken het niet halen.
Het juiste moment voor rhododendron stekken
De beste periode om een rhododendron te stekken is volgens de RHS de nazomer of herfst, als de nieuwe scheuten van dat jaar zijn uitgegroeid en net zijn uitgehard, maar nog niet volledig verhout zijn. Voor halfverhoute stekken in het algemeen noemt de RHS juli tot en met september. Je herkent goede stekken aan takken die buigzaam zijn maar niet meer zacht en slap aanvoelen. Vermijd volledig verhoutte, bruine takken: die wortelen veel moeilijker.
Zo kies je de juiste stek
Kies een zij-scheut van ongeveer 8 tot 12 centimeter lang. De ideale tak hangt laag aan de plant, voelt licht buigzaam aan en heeft een paar bladeren aan de top. Vermijd takken met bloemen of bloemknoppen: de plant steekt dan te veel energie in de bloei in plaats van in het vormen van wortels.
Snij de stek net onder een bladknoop af, schuin of recht, met een schoon en scherp mes. Een schaar kan de steel knijpen, wat worteling bemoeilijkt. Verwijder de onderste bladeren, zodat er aan de onderkant van de stek een stukje van 3 tot 5 centimeter kaal is. Laat bovenaan 3 tot 5 blaadjes zitten.
Grote bladeren en een knop aan de top: wat doe je ermee?
Knip grote bladeren doormidden en haal een bloemknop weg. De RHS raadt dat halveren aan bij struiken met groot blad: de stek verliest dan minder water zolang hij nog geen wortels heeft. De American Rhododendron Society doet hetzelfde bij rhododendronstekken. Zit er aan de top van je scheut toch al een bloemknop, dan breek je die er volgens dezelfde vereniging uit voor je de stek in de pot zet. Zo hoef je een verder goede scheut niet te laten hangen.
Rhododendron stekken bewortelen: de stap-voor-stap methode
Volg deze stappen voor de beste kans op succes:
- Snijd onderaan aan één kant van de stek een dun reepje schors van ongeveer 2,5 centimeter weg, zoals de RHS beschrijft. Dit heet “verwonden” en stimuleert de wortelvorming.
- Doop het onderste deel van de stek in wortelstimulator (verkrijgbaar als poeder of gel bij tuincentra). Dit is niet verplicht, maar vergroot de slaagkans duidelijk.
- Vul een pot met een mengsel van gelijke delen turfvrije potgrond en perliet of grof zand. Dit zorgt voor een luchtige, goed doorlatende bodem.
- Maak een gaatje in het substraat met een potlood of stokje, en druk de stek er 3 tot 4 centimeter diep in. Zo blijft de wortelstimulator zitten.
- Druk de grond licht aan rondom de stek en geef hem water.
- Zet een doorzichtige plastic zak of een afgesneden plastic fles over de pot. Dit houdt de luchtvochtigheid hoog, wat worteling bevordert.
Zet de pot op een lichte plek zonder directe zon, bij een temperatuur van ongeveer 15 tot 20 graden Celsius. Een koele vensterbank of een onverwarmde kas werkt goed. Laat de grond iets vochtig, niet kletsnat.
Hoe lang duurt het voor de stek wortelt?
Rhododendrons wortelen relatief langzaam. Reken volgens de American Rhododendron Society op ongeveer 6 weken bij groenblijvende azalea’s en op 3 tot 4 maanden bij grootbladige rhododendrons. Je merkt het doordat de stek niet meer los wiebelt als je er voorzichtig aan trekt. Pas als de plant duidelijk stevig zit, haal je de plastic afdekking weg en begin je met wennen aan de buitenlucht door de hoes elke dag iets langer open te zetten.
Wacht nog een paar weken voor je de bewortelde stek verpot. De wortels zijn dan stevig genoeg om de overgang te overleven.
Wat doe je met de stek in de eerste winter?
Reken erop dat de stek de eerste winter in zijn pot onder de kap blijft staan. Volgens de RHS zijn halfverhoute stekken soms pas laat in het volgende voorjaar volledig beworteld. Houd het mengsel al die tijd licht vochtig en haal dode stekken en afgevallen blad meteen weg. Stek je pas in de herfst, dan wortelt de stek volgens de RHS sneller in een verwarmde kweekbak. Bij het oppotten gebruik je zure grond voor rhododendrons: de RHS noemt voor deze planten een zuurgraad van pH 5,0 tot 6,0. Giet met regenwater. Kraanwater kan volgens de RHS in de zomer een maand of twee, als de regenton leeg is.
Afleggen als alternatief voor stekken
Lukt stekken niet naar wens, dan is afleggen een eenvoudiger methode met een hoge slaagkans. Kies een tak die laag bij de grond hangt, buig hem naar de grond en maak een kleine snede aan de onderkant van de tak op de plek die de grond raakt. Bedek dat stukje met aarde en zet het vast met een haarspeld of steen. De tak blijft aan de moederplant zitten en krijgt zo water en voeding terwijl hij wortelt. Reken volgens de RHS op 15 maanden tot twee jaar voor de aflegger genoeg wortels heeft om hem los te knippen. Kijk in de herfst van het tweede jaar hoe ver hij is.
Veelgemaakte fouten bij rhododendron stekken
De meeste mislukkingen komen door een paar vaste oorzaken. Te natte grond is de grootste: wortels kunnen niet vormen als de grond verzadigd is en de stek rot weg. Te veel directe zon droogt de stek uit voor hij wortels heeft. Stek ook niet te vroeg: volgens de RHS neem je de stek pas als de scheuten van dat jaar zijn uitgegroeid, in de nazomer of herfst. September is dus niet te laat.
Gebruik altijd schoon gereedschap. Bacteriën of schimmel op een mes kunnen de stek direct aantasten en worteling onmogelijk maken.
Met een beetje geduld en de juiste omstandigheden geeft rhododendron stekken je kosteloos nieuwe planten van een favoriet exemplaar. De methode vraagt een paar maanden, maar de inspanning is minimaal als je de stappen goed volgt.
De foto’s in dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.