Dieren komen vaker in je tuin dan je denkt. Soms zie je ze met eigen ogen, maar vaker merk je pas later dat er een bezoeker is geweest. Een omgewroete bloembak, vreemde geluiden in de nacht of sporen in de modder verraden hun aanwezigheid. Nederland telt een verrassend grote verscheidenheid aan wilde beesten die steden en dorpen als leefgebied gebruiken. Van kleine insecten tot middelgrote zoogdieren: de tuin is voor veel soorten een thuis, een jachtgebied of een doorgang.
Sporen en uitwerpselen vertellen een verhaal
Een van de meest betrouwbare manieren om te weten welke soorten er ’s nachts langskomen, is het herkennen van uitwerpselen. De poep van een vos is gedraaid en puntig aan het uiteinde, en bevat vaak resten van bessen, veren of bot. Een kat laat kleinere, ronde keutels achter die ze soms begraven. De steenmarter produceert langwerpige uitwerpselen met een onmiskenbare, scherpe geur. Egels laten donkere, glanzende drollen achter die vol insectenresten zitten. Door te letten op de vorm, de plek en de inhoud van wat je vindt, kom je al een heel eind. Houd er rekening mee dat sommige uitwerpselen ziektekiemen kunnen bevatten. Was je handen altijd goed na contact en laat kinderen er niet mee spelen.
Bekende tuinbezoekers en hun gewoonten
De meest voorkomende wilde bezoeker in Nederlandse tuinen is de egel. Dit kleine zoogdier eet slakken, wormen en insecten en is daarmee een welkome gast voor tuiniers. De vos is een andere veelvoorkomende bezoeker, zeker in stedelijke gebieden. Vossen zijn slim en nieuwsgierig, en zoeken voedsel in vuilnisbakken of composthopen. De steenmarter is minder populair: dit roofdier bijt wel eens autokabels door en maakt lawaai op zoldervloeren. Vogels zijn vaste bezoekers en brengen leven in de tuin. Mezen, roodborstjes en merels foerageren op de grond of in struiken. In de zomer duiken er ook vlinders en bijen op die van bloem tot bloem gaan en zo bijdragen aan bestuiving.
Nachtelijke dieren die je zelden ziet
Veel schepsels komen pas tevoorschijn als het donker is. De das is zo’n nachtelijk dier. In gebieden waar dassenburelen in de buurt zijn, wagen ze soms een uitstapje naar tuinen op zoek naar regenwormen. Vleermuizen zijn een ander voorbeeld: ze vliegen bij schemering laag over de tuin op zoek naar muggen en andere insecten. Ze zijn beschermd in Nederland en mogen niet worden verstoord. De bruine rat is ook een nachtdier dat graag in de buurt van mensen verblijft vanwege het beschikbare voedsel. Herken je knaagsporende in houten schuttingen of aangevreten zakken compost, dan is de kans groot dat er een rat in de buurt woont. Ratten houden van vocht en dekking, dus stapels hout of rommelhoeken zijn favoriet bij hen.
Wat je kunt doen voor wilde dieren in je tuin
Een tuin die vriendelijk is voor wilde dieren hoeft niet groot te zijn. Een kleine vijver trekt kikkers, libellen en vogels die komen drinken en baden. Een houtwal of stapel takken biedt schuilplaats aan egels en hagedissen. Inheemse planten zoals vlier, meidoorn en klimop geven vogels en insecten voedsel en nestgelegenheid. Vermijd het gebruik van gif tegen slakken of insecten, want dat werkt door in de voedselketen en schaadt ook de dieren die je eigenlijk wilt beschermen. Een open hoekje met wat gevallen bladeren is al genoeg voor een overwinterende egel. Wie zijn tuin een beetje wilder laat, ziet vanzelf meer leven verschijnen.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik welk dier er ’s nachts in mijn tuin is geweest?
Je kunt ’s ochtends zoeken naar sporen zoals pootafdrukken in zachte grond of modder, omgewroete aarde en uitwerpselen. Een wildcamera die op beweging reageert, is een betrouwbare manier om nachtelijke bezoekers te identificeren. Veel mensen plaatsen zo’n camera gericht op een composthoop of een open stuk tuin.
Zijn uitwerpselen van wilde dieren gevaarlijk voor mensen?
Uitwerpselen van wilde beesten kunnen bacteriën en parasieten bevatten. De poep van vossen kan bijvoorbeeld de parasiet Echinococcus bevatten, die gevaarlijk is voor mensen. Was je handen altijd goed na contact met de grond en laat kinderen er niet mee in aanraking komen. Vruchten die op de grond gevallen zijn, spoel je eerst goed af voordat je ze eet.
Mag je een gewonde egel of vos zelf helpen?
Een gewond wild dier help je het beste door contact op te nemen met een erkend dierenasiel of een wildopvang in je buurt. Zelf behandelen is voor de meeste mensen niet mogelijk en kan het beestje meer schaden dan helpen. Aanraken doe je zo min mogelijk, en gebruik bij voorkeur handschoenen of een doek om het dier voorzichtig in een doos te leggen met ventilatieopeningen.
Welke planten trekken vlinders en bijen aan?
Vlinders en bijen worden aangetrokken door bloemen met nectar en stuifmeel. Goede keuzes zijn lavendel, vlinderstruik, klaproos, oregano en zonnebloem. Inheemse planten verdienen de voorkeur omdat ze zijn afgestemd op de lokale insecten. Een bloemrijke border of zelfs een paar potten op een balkon maken al verschil voor bestuivers in de buurt.