Brandkruid zaaien: zo doe je het stap voor stap — De leukste tuinblog van Nederland

Brandkruid (Phlomis) zaai je het beste binnenshuis in februari tot april, bij een temperatuur van 13 tot 18 graden Celsius. De zaden kiemen dan het betrouwbaarst en je hebt ruim de tijd om sterke plantjes te kweken voor het buitenseizoen. Wacht je langer, dan daalt de kiemkracht na verloop van tijd, zeker als je zaden al een paar jaar bewaard zijn. Dit artikel gaat over het brandkruid Phlomis russeliana; de temperatuur en de kiemtijd komen van de RHS en gelden voor die soort.

De juiste zaaitijd voor brandkruid

Begin bij voorkeur in februari of maart. Je geeft de zaailingen dan genoeg tijd om te groeien voordat je ze na de laatste nachtvorst buiten plant, meestal rond half mei. Zaai je in april, dan is dat nog net op tijd, maar de plantjes zijn bij het uitpoten kleiner en iets kwetsbaarder.

Vers geoogste zaden kiemen doorgaans beter dan lang bewaard zaad. Zaden geoogst in augustus 2026 kun je het best gebruiken voor eind 2028 voor een optimale kiemkracht. Daarna neemt de kans op goede kieming merkbaar af.

Brandkruid zaaien: stap voor stap

Zaden van brandkruid dun uitgestrooid op aangedrukte zaaigrond in zaaibak — Stap 1: Vul de zaaibak met zaaigrond, druk die vlak aan tot 1 cm onder de rand en strooi de zaden er dun over.

Zaaibak met dun laagje gezeefde grond, zeef en gieter ernaast — Stap 2: Zeef een dun laagje zaaigrond over de zaden, niet dikker dan het zaad zelf, en geef water met een fijne broes.

Zaaibak met doorzichtige kweekkap op tafel voor een licht raam — Stap 3: Dek de bak af met een doorzichtige kap en zet hem op een lichte plek bij 13 tot 18 graden.

Vul een zaaibakvorm of pot met lichte, goed doorlatende zaaigrond. Meng eventueel wat perliet door de aarde voor extra drainage. Druk de grond vlak aan tot ongeveer 1 cm onder de rand, zodat je een vlak zaaibed krijgt.
Leg de zaden op de grond en druk ze licht aan. Phlomis-zaden zijn relatief groot; je kunt ze makkelijk individueel plaatsen met ongeveer 2 cm tussenruimte.
Dek de zaden licht af met een dun laagje gezeefde zaaigrond, niet dikker dan het zaad zelf en hooguit ongeveer 0,5 cm. Het zaad moet net bedekt zijn, dus dek niet te dik af.
Bevochtig de grond met een gieter met fijne broes of een fijne plantenspuit, zodat de zaden niet wegspoelen. Houd de grond vochtig maar niet nat.
Zet de zaaitray op een lichte plek van 13 tot 18 graden Celsius. Dat is een koele plek zonder warmte van onderaf: een vensterbank boven een radiator of een verwarmde kweekmat is daarvoor te warm. Kies liever een lichte vensterbank in een koele kamer. Licht is wel nodig: volgens de RHS is een zonnige vensterbank op het zuiden of westen ideaal voor zaaibakken. Let er alleen op dat het bij de bak niet warmer wordt dan die 18 graden.
Dek af met folie of een kweekkapje om de vochtigheid te bewaren. Verwijder het kapje zodra de eerste kiemplantjes zichtbaar zijn.

Hoe lang duurt het kiemen?

Kiemplantjes van brandkruid met twee kiemblaadjes in open zaaibak — Stap 4: Haal de kap weg zodra de eerste kiemplantjes verschijnen. Kiemen kan bij brandkruid tot zes maanden duren.

Brandkruidzaden kunnen lang op zich laten wachten. Volgens de RHS kan het bij 13 tot 18 graden tot zes maanden duren voor ze opkomen. Raak dus niet ontmoedigd als er na een maand nog niets te zien is, en gooi de zaaibak niet weg. Laat hem op zijn koele, lichte plek staan en controleer regelmatig of de grond niet uitdroogt. Komen de plantjes later op, dan schuiven het verspenen, afharden en uitplanten mee op. De data verderop gelden voor zaad dat vlot kiemt.

Niet alle zaden kiemen tegelijk. Phlomis staat bekend om een wat wisselvallige kieming. Zaai daarom iets meer zaden dan je uiteindelijk nodig hebt, dan heb je altijd genoeg gezonde plantjes over.

Van zaailing naar buitenplant

Verspeende zaailingen van brandkruid elk in een eigen potje — Stap 5: Verspeen de zaailingen naar eigen potjes van 9 cm zodra je ze kunt vastpakken, en houd ze daarbij aan een blaadje vast.

Jonge brandkruidplanten in potjes in een draagkrat, klaar om af te harden — Stap 6: Hard de jonge planten in twee tot drie weken af: de eerste week overdag buiten op een beschutte plek, ’s nachts binnen.

Bloeiend brandkruid (Phlomis russeliana) met gele bloemkransen en grijsgroen blad in een border — Zo ziet brandkruid eruit als het bloeit: gele bloemen in kransen boven grijsgroen blad.

Zodra de zaailingen twee echte blaadjes hebben, kun je ze verspenen naar aparte potjes van ongeveer 9 cm doorsnede. Gebruik daarvoor normale potgrond, eventueel gemengd met wat zand. De zaailingen moeten in elk geval groot genoeg zijn om vast te pakken. Licht een zaailing met een verspeenstokje of potlood uit de grond en houd hem daarbij vast aan een blaadje, nooit aan het stengeltje. Zet de potjes op een lichte, niet te warme plek en water regelmatig, maar laat de grond tussen twee waterbeurten licht opdrogen.

Hard de plantjes af voor je ze buiten zet. Dat duurt twee tot drie weken en loopt door tot het uitplanten. Wil je na half mei uitplanten, dan begin je dus eind april of begin mei. Zet de plantjes de eerste week overdag buiten op een beschutte plek en haal ze ’s nachts weer naar binnen. Laat ze daarna ook ’s nachts buiten staan, eerst nog onder vliesdoek dat je in de derde week weghaalt. Zo raken ze gewend aan de buitenlucht, wind en schommelende temperaturen. Plant ze definitief buiten na half mei, als de kans op vorst voorbij is.

Brandkruid zaaien vraagt wat geduld, maar is goed te doen als je de temperatuur en vochtigheid in de gaten houdt. Zaai op tijd, gebruik verse zaden en geef de zaailingen rustig de tijd te groeien. Dan sta je in de zomer met stevige planten klaar om in de tuin te zetten.

De foto in dit artikel is digitaal gemaakt ter illustratie.

Ook de stapfoto’s in dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.